هەرێم و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست
ئەردۆگان: تورکیا بیر لە بەرزکردنەوەی ئاستی پەیوەندییەکانی لەگەڵ ڕێکخراوی شانگهای دەکاتەوە
رەجەب تەیب ئەردۆگان، سەرۆک کۆماری تورکیا، ڕۆژی چوارشەممە ڕایگەیاند کە وڵاتەکەی دەکرێت تاوتوێی بەرزکردنەوەی ئاستی پەیوەندییەکانی لەگەڵ ڕێکخراوی هاوکاریی شانگهای بکات، کە هاوپەیمانییەکی ئەمنییە و لەلایەن ڕووسیا و چینەوە سەرکردایەتی دەکرێت. ئەردۆگان لە کاتی گەڕانەوەی لە لوتکەی ڕێکخراوەکە لە قرغیزستان، جەختی لەوە کردەوە کە بیرکردنەوە لە ئەگەری ئەندامێتیی تەواو لەم ڕێکخراوەدا بە مانای دابڕان لە ڕۆژئاوا یان هیچ بلۆکێکی تری جیهانی نایەت.
لە لێدوانەکانیدا، سەرۆک کۆماری تورکیا هەروەها تیشکی خستە سەر دۆخی دەریای ڕەش و جەختی لەسەر پێویستیی دروستکردنی میکانیزمێک کردەوە بۆ زامنکردنی بەردەوامی سەلامەتیی گواستنەوەی بازرگانیی دەریایی، بەو ئامانجەی پێش پەرەسەندنی هەر قەیرانێکی تری دانەوێڵە بگیرێت. پێشتر هاکان فیدان، وەزیری دەرەوەی تورکیا، ڕایگەیاندبوو کە وڵاتەکەی پلانێکی بۆ تێپەڕبوونی سەلامەتی دانەوێڵە لە دەریای ڕەش ئامادە کردووە و لە پەیوەندیدایە لەگەڵ هەریەکە لە ڕووسیا و ئۆکرانیادا.
ئەم لێدوانانەی ئەردۆگان لە کاتێکدا دێن کە تورکیا وەک ئەندامێکی ناتۆ، هەوڵ دەدات هاوسەنگییەکی ورد لە پەیوەندییە دپلۆماسی و ئەمنییەکانی نێوان ڕۆژئاوا و زلهێزەکانی ئاسیادا ڕابگرێت. شارەزایان پێنەوایەن کە ئەم هەنگاوانە نیشانەی گۆڕانکارییەکی بنەڕەتی بن لە ستراتیژیی ڕۆژئاوایی ئەنقەرە، بەڵکو زیاتر وەک سیاسەتێکی فرەلایەنە لە پێناو پاراستنی بەرژەوەندییە نیشتمانییەکان لێکدەدرێنەوە. [Reuters](https://www.reuters.com/world/middle-east/turkey-would-consider-taking-sco-relations-higher-level-erdogan-says-2024-11-06/)
رەجەب تەیب ئەردۆگان، سەرۆک کۆماری تورکیا، ڕۆژی چوارشەممە ڕایگەیاند کە وڵاتەکەی دەکرێت تاوتوێی بەرزکردنەوەی ئاستی پەیوەندییەکانی لەگەڵ ڕێکخراوی هاوکاریی شانگهای بکات، کە هاوپەیمانییەکی ئەمنییە و لەلایەن ڕووسیا و چینەوە سەرکردایەتی دەکرێت. ئەردۆگان لە کاتی گەڕانەوەی لە لوتکەی ڕێکخراوەکە لە قرغیزستان، جەختی لەوە کردەوە کە بیرکردنەوە لە ئەگەری ئەندامێتیی تەواو لەم ڕێکخراوەدا بە مانای دابڕان لە ڕۆژئاوا یان هیچ بلۆکێکی تری جیهانی نایەت.
لە لێدوانەکانیدا، سەرۆک کۆماری تورکیا هەروەها تیشکی خستە سەر دۆخی دەریای ڕەش و جەختی لەسەر پێویستیی دروستکردنی میکانیزمێک کردەوە بۆ زامنکردنی بەردەوامی سەلامەتیی گواستنەوەی بازرگانیی دەریایی، بەو ئامانجەی پێش پەرەسەندنی هەر قەیرانێکی تری دانەوێڵە بگیرێت. پێشتر هاکان فیدان، وەزیری دەرەوەی تورکیا، ڕایگەیاندبوو کە وڵاتەکەی پلانێکی بۆ تێپەڕبوونی سەلامەتی دانەوێڵە لە دەریای ڕەش ئامادە کردووە و لە پەیوەندیدایە لەگەڵ هەریەکە لە ڕووسیا و ئۆکرانیادا.
ئەم لێدوانانەی ئەردۆگان لە کاتێکدا دێن کە تورکیا وەک ئەندامێکی ناتۆ، هەوڵ دەدات هاوسەنگییەکی ورد لە پەیوەندییە دپلۆماسی و ئەمنییەکانی نێوان ڕۆژئاوا و زلهێزەکانی ئاسیادا ڕابگرێت. شارەزایان پێنەوایەن کە ئەم هەنگاوانە نیشانەی گۆڕانکارییەکی بنەڕەتی بن لە ستراتیژیی ڕۆژئاوایی ئەنقەرە، بەڵکو زیاتر وەک سیاسەتێکی فرەلایەنە لە پێناو پاراستنی بەرژەوەندییە نیشتمانییەکان لێکدەدرێنەوە. [Reuters](https://www.reuters.com/world/middle-east/turkey-would-consider-taking-sco-relations-higher-level-erdogan-says-2024-11-06/)